Leestijd: 6 minuten

Een duurzaam ecosysteem

Belangrijkste realisaties

  • Duurzaamheid als kernwaarde van de KU Leuven
  • Invoering van een veralgemeende vliegbijdrage
  • Een ambitieus energieplan voor al onze gebouwen
  • De Fair ICT Award voor het beleid inzake aankoop en recyclage van ICT-materialen
  • De ‘Tap it Up’-campagne van het Green Office
  • Twee universiteitsbrede opleidingsonderdelen over duurzaamheid
  • Een eerste duurzaamheidsrapport dat de realisaties toont aan de buitenwereld
  • Meerdere KU Leuven Instituten met een duidelijke focus op duurzaamheid
© KU Leuven

Duurzaamheid, een kernwaarde voor de universiteit

Duurzaamheid is een kernwaarde van de KU Leuven. Dat is vandaag vanzelfsprekend, en gelukkig maar. De toenemende druk die een nog steeds groeiende en rijker wordende wereldbevolking op onze planeet legt, maakt een grondige transitie in de volgende decennia meer dan noodzakelijk. Een universiteit als de onze kan daarbij niet aan de zijlijn blijven staan. Dat is waarom we werk hebben gemaakt van een ambitieus duurzaamheidsbeleid

Practice what you preach

Een universiteit die voor duurzaamheid wil staan, moet zichzelf duurzaam beheren. Dat is niet enkel een kwestie van het reduceren van onze directe milieu-impact. Ook onze ‘bedrijfsvoering’ bepaalt mee hoe geloofwaardig we als universiteit zijn. Onze studenten zullen thema’s in verband met duurzaamheid als veel relevanter ervaren als ze merken dat hun universiteit duurzaamheid ook in de praktijk brengt. En niet alleen dat: de concrete initiatieven die we nemen, zetten ook anderen in de samenleving aan het denken en doen. De impact van onze acties overstijgt daarmee vele malen de directe reductie in CO2-uitstoot of materialengebruik die we realiseren. Wat we als universiteit goed doen, wordt een ijkpunt dat de bredere samenleving kan inspireren. 

We hebben onder meer een reisbeleid uitgetekend met als sluitstuk een veralgemeende vliegbijdrage. We dragen, als we vliegen, allemaal bij tot het klimaatfonds van KU Leuven (40 euro per ton CO2). Het is hartverwarmend dat vrijwel al onze professoren in het systeem gestapt zijn en bijdragen, ook al is er een mogelijkheid tot ‘opting out’. Hun bijdrage wordt goed besteed, voornamelijk voor herbebossing in het Zuiden. Ook de aankoop van videoconferencing-apparatuur en de CO2-compensatie via gecertificeerde projecten worden ondersteund. De vliegbijdrage heeft ook navolging gekregen: FWO, VLAIO en VLIR-UOS hebben intussen een gelijkaardig systeem opgezet en het initiatief wekte internationale persbelangstelling. De KU Leuven heeft hier duidelijk geïnspireerd. 

Onze technische diensten hebben een gedetailleerd energieplan opgemaakt voor onze gebouwen. Nee, niet alle enkel glas is al vervangen, maar het staat wel op de meerjarenplanning en er is ruimte voor gemaakt op onze begroting. Ook ons aankoopbeleid is volledig verduurzaamd. De buitenwereld merkt dat en dat leverde de KU Leuven recent de Fair ICT Award op voor de wijze waarop we ICT-materiaal aankopen en recycleren. Duurzaamheid is aan de KU Leuven duidelijk niet langer de zaak van slechts enkele enthousiastelingen. Al onze diensten dragen bij tot deze brede beweging. Daarin worden ze ondersteund door een hervormde Duurzaamheidsraad die het enthousiasme kanaliseert. 

Ook onze studenten spelen een belangrijke rol. Ook zij zetten veel in beweging. Het Green Office werkte de succesvolle ‘Tap it up’-campagne uit die het drinken van kraantjeswater aanmoedigt. De studenten van het Green Office bemiddelen ook actief tussen promotoren en studenten die in duurzaamheid geïnteresseerd zijn en coachen hun collega’s tijdens hun onderzoekstraject. 

Kennis delen

Veel professoren hebben duurzaamheidsthema’s in hun onderwijs ingebracht en ook dat is de buitenwereld niet ontgaan. Onze energie-opleiding en bij uitbreiding de hele universiteit kregen recent nog een speciale vermelding in het Global Sustainability Education Report van EIT-Energy. 

Maar er is meer nodig: onze studenten moeten allemaal de kans krijgen om de nodige basiskennis mee te krijgen van de vele experten die onze universiteit rijk is. Dat laat hen ook toe om de samenhang tussen uitdagingen te zien. Zij moeten er ook voor kunnen kiezen zich te verdiepen in een bepaald aspect van duurzaamheid om zo te proberen die realiteit in al haar complexiteit te bevatten. Daarom werden er twee nieuwe opleidingsonderdelen universiteitsbreed geïntroduceerd: ‘Globale uitdagingen voor een duurzame samenleving’ dit academiejaar en ‘Een socio-ecologische benadering van duurzaamheid’ volgend academiejaar. De interesse is groot, zowel onder onze studenten als onder externen. Er schreven zich al meer dan 1.500 deelnemers in voor het OPO ‘Globale uitdagingen’.  

Kennis delen deden we als universitaire gemeenschap ook met ons eerste duurzaamheidsrapport, dat een beeld schetst van alle initiatieven die er aan de KU Leuven genomen worden. Hierbij werd duurzaamheid breed geïnterpreteerd: ook een evenwicht tussen werk en privé en goede personeelsvoorzieningen zijn essentieel voor een duurzame universiteit. De voorbereidingen voor een tweede duurzaamheidsrapport met geactualiseerd cijfermateriaal zijn al gestart. 

De bredere samenleving

Een universiteit is geen ivoren toren. Zeker als het over duurzaamheid gaat, staat KU Leuven volop in de samenleving. Via Leuven 2030 hebben we met de Stad Leuven een intense samenwerking ontwikkeld. De KU Leuven is lid geworden van The Shift, neemt deel aan verschillende Green Deals van de Vlaamse overheid en is een Climate Ambassador van de Europese Unie. Die samenwerkingen zijn belangrijk voor ervaringsuitwisseling en ze vergroten ons netwerk. Maar er is meer. We leren in deze netwerken ook de onderzoeksnoden kennen van onze partners en kunnen samen met hen relevant onderzoek uitbouwen waarop onze studenten met veel enthousiasme intekenen. 

Wat met onderzoek? 

Veel onderzoekers kiezen er nu al voor om onderzoek te doen dat helpt om onze samenleving duurzamer te maken, gaande van beter natuurbehoud over het verduurzamen van ons energiesysteem met waterstofpanelen en slimme energienetwerken tot de ontwikkeling van rechtvaardigere productie- en handelssystemen. Meerdere KU Leuven Instituten hebben een uitgesproken duurzaamheidscomponent ingebouwd in hun visie. Het zit dus ook voor de toekomst wel goed met onderzoek over duurzaamheid aan de KU Leuven. Ook op dit vlak staat onze universiteit er. Trouwens, dat is misschien niet altijd even goed geweten en daar moeten we dus aan blijven werken. 

Waardering

Duurzaamheid is aan KU Leuven een zaak van iedereen. Wat er is gerealiseerd, was enkel mogelijk met een beperkte, maar gedreven ploeg van de dienst duurzaamheid en een geëngageerde Duurzaamheidsraad. Maar ook het enthousiasme van onze studenten en de inspanningen van veel medewerkers, onder meer in onze Ecoteams, zijn bepalend voor de vooruitgang die we boeken. Aan jullie allen: veel dank voor de inspanningen.